دیاردەی کۆڵبەری لە ناوچە شاخاوییە سەختەکانی نێوان ڕۆژهەڵات و باشووری کوردستان بەردەوامی هەیە و بووەتە تەنیا سەرچاوەی بژێوی بۆ هەزاران کەس، کە تێیدا هەموو چین و توێژەکانی کۆمەڵگەی گرتووەتەوە.
لە سنوورە شاخاوییە دەستکردەکانی نێوان ئێران و عێراق، ڕۆژانە دیمەنی سەدان کۆڵبەر دەبینرێت کە کاڵا و کەلوپەلی جۆراوجۆر لەسەر پشتیان هەڵدەگرن و بە ڕێگا مەترسیدارەکاندا تێدەپەڕن، ئەم کۆڵبەرانە هەفتانە دوو ڕۆژ تەرخان دەکەن بۆ ئەنجامدانی ئەم کارە تاقەتپڕوکێنە.
ئەوەی جێگەی سەرنجە، ڕەگەز و تەمەنی کۆڵبەرانە؛ کارەکە تەنیا بۆ پیاوان نەماوەتەوە، بەڵکو ژنان، کچان و تەنانەت مێرمنداڵانیش لە نێو کاروانەکاندا دەبینرێن. ئەوان لە پێناو دابینکردنی بژێوی خێزانەکانیان، کێش و قورسایی کاڵاکان دەخەنە سەر پشتیان.
سەبارەت بە کرێی ماندووبوونیان، سەرچاوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە کۆڵبەران بۆ گواستنەوەی هەر کیلۆگرامێک کاڵا، بڕی ١٠٠ هەزار (تومەن/دینار – بەپێی دراوی ناوچەکە) وەردەگرن.
ئەم بڕە پارەیە لە بەرامبەر ئەو مەترسییە گەورانەی ڕووبەڕوویان دەبێتەوە وەک (تەقەی هێزە ئەمنییەکان، کەوتنە خوارەوە لە شاخ و سەرما و سۆڵە) زۆر کەمە، بەڵام نەبوونی هەلی کار ناچاری کردوون پەنا بۆ ئەم ڕێگایە ببەن.
ئەم بارودۆخە لە کاتێکدایە کە ناوچە سنوورییەکان بەدەست نەبوونی کارخانە و پڕۆژەی ئابوورییەوە دەناڵێنن، ئەمەش وای کردووە کۆڵبەری وەک تاکە بژاردە بۆ بژێوی ژیان لەو ناوچانە بمێنێتەوە.
